Hindi Nakakalimot ang Taong Bayan

Noong 30 Nobyembre 1964 sa mismong Araw ni Bonifacio, itinatag ang Kabataang Makabayan o KM para ipagpatuloy ang hindi natapos na rebolusyon ng Katipunan.

Tinukoy nito ang tatlong pangunahing suliranin ng ating lipunan, ang imperyalismo, pyudalismo, at burukrata kapitalismo. Ang malinaw na tugon ay pambansang demokrasya, tunay na repormang agraryo, at pambansang industriyalisasyon.

Ipinagbawal man ito ng Batas Militar noong 1972 ngunit hindi ito napatay. Muli itong tumindig sa Maynila at Rizal noong 1977, at lumaganap sa buong bansa noong 1984.

Mula 26 Enero hanggang 17 Marso 1970, sunod sunod na pinuno ng kabataan ang mga lansangan ng Maynila upang tutulan ang rehimeng Marcos sa pangunguna ng KM.

Sa SONA noong 26 Enero, marahas na binuwag ng pulis ang mapayapang protesta. Noong 30 Enero sa makasaysayang Labanan sa Mendiola, pinaputukan ng pwersa ng estado ang mga raliyista sa tapat ng Malacañang.

Labis itong kinatakutan ni Marcos, at naging isa sa mga pangunahing idinahilan niya para ideklara ang Batas Militar makalipas ang dalawang taon.

Noong 19 Marso 1971, huling nakita si Charlie del Rosario, 27 taong gulang na guro sa Philippine College of Commerce o PCC na PUP na ngayon, at lider ng KM habang nagdidikit ng posters sa kampus. Hindi na siya muling nakita. Siya ang kinikilalang unang desaparecido ng rehimeng Marcos, at sa kaniya ipinangalan ang Student Center ng PUP.

Si Dr. Nemesio Prudente na naging pangulo ng PCC mula 1962 hanggang 1972 ay tatlong ulit ding ikinulong ni Marcos. Noong Batas Militar, nagtago siya habang patuloy na tumutulong sa paglaban. Pagkatapos ng EDSA, nagbalik siya bilang pangulo ng PUP. Parehong nakaukit ang kanilang mga pangalan sa Bantayog ng mga Bayani.

Nilagdaan ni Ferdinand Marcos ang Proclamation No. 1081. Agad kinamkam at ipinasara ang pribadong media, at ipinagbawal ang lahat ng pagtitipon, welga, pati na ang KM.

Ang unang pinatigil ng diktadura ay ang malayang daloy ng impormasyon. Noon, kinandado ang mga newsroom. Ngayon, isang switch o command na lang sa server ang kailangan para patahimikin ang boses ng mamamayan.

Noong 4 Setyembre 2025, ipinagbawal sa Nepal ang 26 na social media platforms para pigilin ang kritisismo sa gobyerno. Sumiklab ang tinawag na Gen Z fever kung saan dumagsa sa lansangan ang kabataan upang labanan ang digital censorship, korapsyon, at ang tinaguriang Nepo Kids.

Dahil sa lakas ng pagkilos, binawi ang ban at nagbitiw ang Punong Ministro, bagamat 74 ang nasawi. Mabilis na kumalat ang balita sa Pilipinas at nagbigay ng malaking inspirasyon sa kabataan at tech workers. Napatunayan dito na kapag sinikil ang network at internet access, sa kalsada maririnig ang boses ng taong bayan. Makalipas ang dalawang linggo, sumunod ding bumaha ang tao sa Luneta.

Noong 21 Setyembre 2025 sa anibersaryo ng Batas Militar, dinagsa ng mamamayan ang Luneta laban sa malawakang korapsyon sa flood control projects. Umabot agad sa 49,000 katao ang naroon bago magtanghali ayon sa Manila DRRMO.

Pumatak sa 1.9 trilyong piso ang ginastos sa flood control sa loob ng 15 taon, ngunit napakalaking bahagi nito ang napunta lamang sa bulsa ng mga tiwali. Habang nilulunod ng baha ang mga komunidad, nagpapakasasa naman ang mga burukrata kapitalista. Malinaw na hindi ito simpleng aberya, kundi mismong bulok na sistema.

Noong Setyembre 2026, hinikayat ng DICT ang Meta na gamitin ang National ID sa verification ng Facebook, Instagram, Messenger, WhatsApp, at Threads. Sa Senado naman, nais itong gawing age check requirement sa social media sa ilalim ng SB 2424.

Nakakabahala ito dahil mismong physical card ay hindi maipamahagi nang maayos ng PSA matapos itigil ang printing noong Enero 2026, kaya papel na ePhilID lang ang hawak ng marami. Mabagal sa public service ngunit handang gamitin para sa surveillance at pagmamanman sa bawat post ng mamamayan.

Sa bansang may madilim na kasaysayan ng Batas Militar, red tagging, at paulit ulit na data breach sa mga ahensya ng gobyerno, sino nga ba ang magbabantay sa mga nagbabantay?

Sa SIM Registration Act, ipinangakong mawawala na ang text scams. Ngayong Setyembre 2026, mismong PNP na ang umamin na hindi ito naging epektibo. Nakakapagrehistro pa rin ang mga sindikato gamit ang pekeng ID, at lumipat na rin sila sa caller ID spoofing. Ang naiwan ay ang personal information ng milyong milyong Pilipino sa mga database na lantad sa peligro ng hacks at leaks.

Pagdating naman sa Roblox noong Marso 2026, agad pinaghanda ng CICC ang mga telco para iblock ang buong platform. Umatras lamang ang DICT noong Abril nang mangako ang kumpanya ng mga dagdag na safety feature. Pagbabawal agad ang unang hakbang ng estado, sa halip na digital literacy, suporta sa mga magulang, at pananagutan ng mga tech platforms.

Iisa ang paulit ulit na takbo ng gobyerno, rehistro, ID, at ban. Hindi hinaharap ang ugat ng suliranin tulad ng kahirapan, kakulangan sa trabaho, at mababang kalidad ng serbisyo publiko. Dagdag pasanin sa masa habang pinalalakas ang kontrol ng estado.

Noong Abril 2026, lumagda ang Pilipinas sa Pax Silica na isang alyansang pinamumunuan ng US para sa supply chain ng AI technology, semiconductors, at critical minerals, kabilang ang planong 4,000 acre na AI native hub sa Luzon Economic Corridor.

Kaunlaran daw ang hatid nito, ngunit ang totoong papel natin ay manatiling exporter ng raw nickel ore at murang lakas paggawa para sa kapakanan ng US sa geopolitical na tunggalian nito laban sa Tsina. Inilalabas ang ating likas na yaman habang walang pambansang industriya na itinatayo sa loob ng bansa. Ito ang patuloy na mukha ng malakolonyal na ekonomiya.

Binatikos ito ng BAYAN bilang paghahanda sa digmaan na ikinukubli sa tabing ng development, at tinawag din ng KMP na malakihang sellout na magpapalala sa pangangamkam ng lupa, pagmimina, at militarisasyon sa mga komunidad.